Mahaplawa Blog - A Geographical blog space


මහපොළොව මත සිටින අය

Thursday, June 28, 2012

බෑවුම් විශ්ලේෂණය කිරීමේ සිතියම් ක්‍රමවේද කිහිපයක් පිළිබද විමසුමක්



          මේ ලිපිය පළ කරන්නේ බෑවුම් විශ්ලේෂණය පිළිබද,
·     ජී.එස් ස්මිත් ක්‍රමය
·        හෙන්රි සහ රේස් ක්‍රමය
·        ඒ.එච් රොබින්සන් ක්‍රමය
                             යන සිතියම් විද්‍යාත්මක ක්‍රම පිළිබද විමසීම සදහා ය.
සැ.යු:මේ ලිපිය තේරුම් ගත හැක්කේ ඉහත ක්‍රමවේද පිළිබඳ හදාරා ඇති අයට පමණි.මේ ලිපියෙන් එම ක්‍රමවේද පිළිබඳ සදහන් නොකර දුර්වලතා හා වාසි අවාසි පිළිබඳව පමණක් කතා කරනු ලබන්නේ එම වාසි අවාසි දුර්වලතා ආදිය පිළිබඳව වඩාත් හොදින් සාකච්ඡා කළ යුතු වු බැවිනි.

        බෑවුම් විශ්ලේෂණය කිරීමේ වැදගත්කම.
අප වාසය කරනු ලබන මේ පොළව තළය විස්තර කිරීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් වන සිතියමේ ඉතාම විශේෂිත අංගයකි බෑවුම් විශ්ලේෂණය. එසේ පැවසිමට හේතුව වන්නේ බෑවුම ඉතාම අඩු තැන තැනිතලාය. එය වැඩි වීමට අනුව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් පොළව කදුකර ලක්ෂණ විදහා පෙන්වයි.

 භූමියක් විස්තර කිරීමේදී පළමුවෙන් එහි ස්වභාවය විස්තර කරනු ලබන අතර එහිදි භාවිතා කරනු ලබන තැනිතලාව, රැළි බිම, කන්ද, හෙළ, දඹය ආදී වචන වලින් විග්‍ර කරනු ලබන්නේ ඒ ඒ භූමියේ පවතින බෑවුමෙහි ස්වභාවය යි. එකම දේශගුණික තත්ත්වයක තිබෙන මානව කටයුතු වෙනස් ලෙස හැසිරවීමට තරම් මෙය ප්‍රබල ය. සෑම තැනකම බෑවුම සමාන නැත.
පෘථිවිය මත වෙසෙන මිනිසා ඒ මත කුමක් කරන්නේ ද යන්න අධ්‍යයනය කිරීම භුගෝල විද්‍යාවේ කාර්යය භාර්යයක් වේ. මේ නිසා මිනිසා හා පරිසරය පිළිබඳව අධ්‍යයයනය කරනු ලබන විශයක් වශයෙන් භූගෝල විද්‍යාව භූමියේ ස්වභාවය අධ්‍යයනය කළ යුතු වේ. බෑවුම් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම මේ අනුව ද භූගෝල විද්‍යාවට ඉතා වැදගත් වේ. 
විවිධ සංවර්ධන කටයුතු සඳහා සැළසුම් සකස් කිරීම, කෘෂිකාර්මික කටයුතු කරගෙන යාමට මෙන්ම මානව ජනාවාස ඉදි කිරීමට අවශ්‍ය භූමි තෝරා ගන්නා විටද බෑවුම් පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් වැදගත් වේ.
          පහත රෑපයෙන් පෙන්වන්නේ කඳුකරයක් හා තැනිතලාවක් දැක්වෙන බිමකි. එහි ඇති විශම බෑවුම් තත්ත්වය පෙන්වීම සදහා සිතියම් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් ලෙස බෑවුම් විශ්ලේෂණය යොදා ගැනේ. මෙම කන්දේ විවිධ ස්ථානවල බෑවුම වෙනස්ය. තැනක බෑවුම ඉතා වැඩි ය (දල ය). තැනක අඩුය. තැනිතලාවේ බෑවුමක් ඇත්තේ ම නැත. 


මේ වෙනස සාමාන්‍ය සිතියමකින් නිරෑපණය කළ නොහැක. සාමාන්‍යයෙන් බෑවුම පිළිබද ඉදිරිපත් කීරීම් කරනු ලබන්නේ සමෝච්ඡ රේඛා සටහන් වලින් වන අතර වඩා දිර්ඝ වූත් සංකිර්ණ වුත් අධ්‍යයනයන් සදහා සංකීර්ණ බෑවුම් හදුනා ගැනීමට බෑවුම් විශ්ලේෂණ ක්‍රම ඉතාම වැදගත් වේ.
 ඒ අනුව පහත දැක්වෙන සිතියම් විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද තුන ම ප්‍රාදේශිය බෑවුම් විග්‍රහ කිරීමට විවිධ විද්වතුන් ගත් උත්සාහයන් වල ප්‍රතිඵල වේ.

·        ජී.එස් ස්මිත් ක්‍රමය
යම් ප්‍රදේශයක උසම තැනත් එහිම පහත ම තැනත් දැක්වීම පිළිබද මෙහි දී විශේෂ අවධානයක් යොමු කර ඇත. එමෙන් ම මෙය තැනකට සාපේක්ෂව තවත් තැනක භූ විෂමතාවය දක්වනු ලැබේ.
මෙහි ප්‍රධානතම දුර්වලතාවයක් වන්නේ මෙම සිතියම් ක්‍රමයෙන් උපරීම හා අවම අගයන් අතර අන්තරය පමණක් සැළකිල්ලට ගැනීම ය. ඒවා  ඕනෑම චතුරස්‍රයක විකර්ණයක දෙකොනේ ඇති ලක්ෂ්‍ය දෙකක් විය හැකි ය. අඳිනු ලබන  සමෝච්ඡ රේඛාව නිවැරදිව දක්වන අගයට වඩා වෙනස්ම අගයක් සමචතුරස්‍රයේ මැද ලිවිමට සිදු වේ.පසුව ඒ මත සිට සමස්ත සිතියම ම නිර්මාණය වේ. වැරදි ස්ථාන ගත කිරිමක් පදනම වශයෙන් ගැනිම සුදුසු නැත.
ලම්භ දඹයක නම් තිරස් තුල්‍යක් කොහෙත්ම නැති විය හැකිය. මන්ද එහි දී සමෝච්ඡ රේඛා එක මත එක වැටෙමින් සමෝච්ඡ රේඛා අතර අන්තරයක් කොහෙත්ම දක්වන්නේ නැනි නිසා ය. අන්තරයක් නොමැති නිසා එය මේ ක්‍රමයෙන් ඒම සමෝච්ඡ රේඛා විශ්ලේෂණය කෙරෙන්නේ නැත.
මේ සදහා ස්මිත් විසින් ම විසඳුමක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. අත්‍යන්තයන් දක්වන ලක්ෂ්‍ය එකිනෙකට ඈතින් පිහිටන චමචතුරස්‍ර නැවතත් බෙදිය යුතු යැයි ස්මිත් පෙන්වා දුන්නේ ය. නමුත් මෙය දිගින් දිගට කරගෙන යාම ආධුනික සිතියම් නිර්මාණය කරන්නා වෙහෙසට පත් කරවන්නකි.
 එකම පදනම් සිතියම මුලික කරගෙන අඳිනු ලබන සිතියම් දෙකක් දෙ ආකාරයක් වීම ද ආධුනිකයා වෙහෙස කරවන හේතුවකි. එකම පරිමාණයක් අනුව එකම පදනම් සිතියම භාවිතා කර තමා අදින ලද සිතියමක් අනෙකා අඳින ලද සිතියමෙන් සම්පුර්ණයෙන් වෙනස් විය හැක. මෙය සිතියම පිළිබඳ විශ්වාසභාවය අඩු කිරීමට හේතු වන තත්ත්වයකි. විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක නොතිබිය යුතු ලක්ෂණයකි.
පදනම් සිතියමේ දැක්වෙන සෑබෑ භූ දර්ශනයට ඉඳුරාම වෙනස් සිතියමක් අවසානයේ දක්නට ලැබීමද දුර්වලතාවයක් වේ.
 පටු නිම්න ප්‍රපාතාකාර බෑවුම් තැන්වල දක්නට ලැබෙන ගොඩැලි වැනි භූ රූප සහිත පුදේශ වල මෙය යොදා ගැනීම පිළිබද ගැටළු තිබේ. මන්ද මෙහි සලකන්නේ උපරීම අගයන් හා අවම අගයන් මිස ඒ අතර තිබෙන තත්ත්වයන් නොවේ.
මෙ නිසා ඒකාකාරී ලෙස විහිදෙන බෑවුම් සහිත සරළ භූ රූප ඉතිහාසයක් ඇති තිරස් අවසාධිත පාෂාණ ව්‍යුහයක් ඇති පරිණත වු විච්ඡින්න සානුවලට මෙය වඩාත් ම උචිත වන බව පෙන්වා දී ඇත. එසේ සරල නොවන සංකීර් භූරූප සහිත බෑවුම්  විශ්ලේෂණය සදහා මෙය සුදුසු නැත.

·   හෙන්රි සහ රේස් ක්‍රමය
මෙම ක්‍රමය ගොඩනැගෙන්නේ ම ස්මිත් ක්‍රමයේ දුර්වලතා මඟ හැරීම සදහාය.
     මෙහි ප්‍රධානත ම ගැටළුව වන්නේ සිතියම් කොටසේ බැරෑරුම්ම කොටස වන ප්‍ර‍දේශ වෙන් කිරීම පුද්ගල තීරණය මත යැපීම ය. මේ නිසා සිතියම එකිනෙකාගේ දැනුම හා දුෂ්ටි කෝණය මත යැපේ. මෙම සිතියම් ක්‍රමය භාවිතා කරන කිහිප දෙනෙකුට එකම ප්‍රදේශයක බෑවුම් විශ්ලේෂණය විවිධ අයුරින් කළ හැක. විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් මෙසේ පුද්ගලයාට සාපේක්ෂව වෙනස් වන විට එහි විශ්වාසනීය බව බි‍දේ.
එකවර බලන්නෙකුට සිතියම අවබෝධ කරගැනීම අපහසු ය. එය සාමාන්‍ය සිතියමක ස්වරෑපයෙන් තරමක් දුරස්ථ බැවින් අවබෝධ කරගැනීම සදහා බෑවුම් විශ්ලේෂණ ක්‍රමයන් පිළිබඳව දැනුමක් තිබිම අත්‍යාවශ වේ.
නමුත් මේ මඟින් එකම ආකාරයේ බෑවුම් ව්‍යාප්ත වී තිබෙනුයේ කොහේද කියා දැනගැනීමේ පහසුව තිබේ. මේ නිසා යම් වගාවක් සඳහා සුදුසු බෑවුමක් තීරණය කිරීමේදී (රබර් වගාව වැනි) , යම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් සදහා බෑවුම් ප්‍රදේශ තෝරා ගැනීමේ දී, නාය යාම් ඇතිවිය හැකි ප්‍රදේශ හඳුනා ගැනීමේදී, ඉදිකිරීම් (ජනාවාස වැනි) කටයුතු වලදී, භූමිය හා ප්‍රදේශය පිළිබඳ තොරතුරු අධ්‍යයනය කිරීම  වැනි තත්ත්වයන් වලදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට  සුදුසු ම සිතියම් ක්‍රමවේදයක් වේ.

·     ඒ.එච් රොබින්සන් ක්‍රමය
මෙය ද පුද්ගලයාගේ කැමැත්ත හා හැකියාව මත තීරණය වන සිතියම් ක්‍රමවේදයකි.
 ප්‍රධානත ම ගැටළුව වන්නේ මෙහි තිත් තැබිමේ ක්‍රමය යි. තිත් වල ස්ථාන ගත වීම සිදු විය යුත්තේ කොතැන ද යන ගැටළුව මතු වේ. විශේෂයෙන් ආධුනිකයන් සිතියම සකස් කරන විට මේ ගැටළුව ඉතා තදින් ස්මතු වේ.
තිතක් තබන තැන තීරණය කිරිමට සිතියම නිර්මාණය කරනු ලබන්නාට රොබින්සන් ක්‍රමයෙන් දී ඇති උපදෙස වන්නේ, ‘එක් එක් සමචතුරස්‍රයේ බෑවුම අනුව බෑවුමේ එක් අංශකයකට එක් තිතක් බැගින් තැබිය යුතු ය. එහෙත් ඒවා සමමිතික / ජ්‍යාමිතික හැඩයක් මතු නොවන ලෙස ස්ථාන ගත කළ යුතුය. තිත තබන තැන තීරණය වන්නේ යාබද කොටුවේ තබන ලද තිත් වලට අනුව වේ. මෙය ආධුනිකයෙකුට වටහා ගැනීමට අපහසු ය. හේ තීරණ ගැනීමට කොතරම් දුර්වල වන්නේ ද ඒ තරමට සිතියම ද දුර්වල වේ.
නමුත් බැලු බැල්මට එය තිත් සිතියමක් සේ කියවීම පහසුය. එමෙන් ම ආලෝකය අඳුර අතර දෘශත්මක වෙනස සිතියමේ බෑවුම නිරෑපණය කිරීමට මනා පිටුවහලක් ලබා දේ.
බෑවුම දළ වන විට තිත් ළඟ ළඟ ද බෑවුම මද වන විට තිත් ඈතින් ඈතද පිහිටයි. මේ හේතුව නිසා  සිතියම අවබෝධ කරගැනීම  පහසුය.


 මං මේකට නැවත කරුණු එකතු කරන්න හිතාගෙන ඉන්නවා. ඒවා වෙනස් වර්ණයකින් දක්වන්නම්.

අපි දියකිදුරන් වේවී ද?




       මානව සංහතියේ වර්ධනය වීම වර්ග කිලෝමීටර 550 ක් වෙච්චි පෘථිවි‍ ගෝලය දරා ගන්නේ අමාරුවෙන්. මානව ජනගහණය බිලියන 7ඉක්මවා ගියේ පසුගිය ඔක්තෝම්බරයේ කියලා තමා බෝහෝ අය සිතන්නේ. අපව දරා ගන්න මේ පෘථිවියට පුළුවන් වේවි  ද කියන කරුණ විද්වතුන්ගේ අවධානයට පාත්‍ර උනේ කාලේකට කළින්. නමුත් මේ ඇගේ උපරිමය නොවේ. අපි කැමති නෑ මේ උපරිම අවස්ථාව දැන්ම ගන්න. ඒක නිසා අපි අපේ ගහණ ඝනත්වය ටිකක් පාලනය කරනවා. පාලනේ හොද කම කියන්නේ චීනෙයි ඉන්දියාවෙයි තිබුණු අර ගැහැනු ජනසංඛ්‍යාව අඩු වීමේ ගැටළුව ලංකාවටත් ඇවිල්ලා ලු. ඒක නම් කථා කරන්න ම වටින මාතෘකාවක්. එත් දැන් මේ කියන්න ඕන කරලා තියෙන්නේ ඊට වඩා වෙනස් දෙයක් නේ.


ජනගහණය පාලනය කියන්නේ ලේසි දෙයක් නොවේ. ඉන්දියාව වගේ රටවල  විතරක් නෙවේ අපේ රටේ පවා ඈත ගම්වල සංස්කෘතිය තදින්  ඇළුම් කරන මිනිස්සු දරැවෝ හදන්න එපා ඒක රටට ලෝකේට බරක් කිව්වොත් ඒක පිළිගන්න සුදානම් නෑ. මේ දේ තේරැම් ගන්න මිනිස්සුන්ට කාලය අවශ්‍යයයි.
          ඉතිං අපේ ජනසංඛ්‍යාවේ අධික බව නිසා මිනිස් භූමි අනුපාතය එන්න එන්න සීමා සහිත වනවා. අපේ මිනිස්සු පෘථිවියෙන් 70 % කට වඩා ඉඩකඩ තියෙන මුහුද ගැන හිතන්න ඇත්තේ ඒකයි.


මේ රූපෙන් පෙන්නේ මාලදිවයිනේ කුණු එකතු කරලා හදන දුපත. මේ දුපත මිනිසා පරිසරයට තමන්ගේ ආධිපත්‍ය පෙන්වන අවස්ථාවක්. කුණු වලින් හැදුවට මොකද මේ දුපත් ගඳ ගහන්නේ නෑ ඒවා ශක්තිමත්. ඉදිකිරීම් පවා කළ හැකියි. අනෙක් අතට අපේ රටෙත් මුහුදින් අක්කර ගණනාවක් මේ වෙනකොට ගොඩ කරමින් පවතිනවා.
ඒක හොද විසදුමක් තමා. අපට ජීවත් වෙන්න අපේ ග්‍රහ ලෝකය තරම් වෙන හොද තැනක් හොයනවාට වඩා මේක හොදා.  මං අහලා තියෙනවා ඔය හිපොපටේමස් කියන සතා ඕක මිනිස්සුන්ට  කලින් තේරුම්  ගත්ත එක සත්ත්වයෙක්. ඒ වගේ ම ඉස්සර හිටපු ගොඩක් දැවැන්තයෝ තමාගේ අධික බරැ’ති සිරුර උස්සාගෙන ඉන්න බැරි හංදා ජලයේ ඉන්න පුරුදු වෙලා පස්සේ පරිණාමයත් එක්ක එයාලා උභය ජීවින් වෙලා පස්සේ ජලජ ජීවින් උනාලු.
එක එහෙම නම් අපිටත් නාන තටාකෙන් මහ මුහුදට වැටුණු බාගයක් මාළු භාගයක් මිනිස් වෙච්ච දියකිදුරෙක් වෙන්න වේවී ද?


මුහුද ගොඩ කරලා සවුදියේ අය හෝටල් හදනවා. මාලදිවයිනෙත් සිංගප්පුරුවෙත් ඕස්ට්‍රෙලියාවෙත් මෙවැනි මුහුද මත හා මුහුදේ අභ්‍යන්තර ජල උද්‍යාන තියෙනවා. වැඩේ ලස්සනයි.
 






  
අන්තිමට මිනිස්සු කවදා හරි මුහුදේ ජිවත් වෙන්න ඉගෙන ගනීවි. එයාලාගේ ළමයිට කියයි මෙහෙම. අපේ මුතුන් මිත්තෝ හිටියේ ජලයේ නෙවේ. එයාලා මහ පුදුම වැඩ ගොඩබිමේ දී කළ දියුණු ජාතියක්. ඒ අය පොළව උඩ වතුර නැති තැන් වල නගර හදාගෙන ජීවත් වෙලා තියෙනවා.
එතකොට කොහේ හරි ඉන්න පණ්ඩිත කට්ටියක් කියාවි, මුන්ට පිස්සු. වතුරෙන් පිට අපට එක විනාඩියක් ඉන්න බෑ. එහෙව් අපේ මුත්තලා කිරිකිත්තලා ගොඩට ගිහින් එහේ නගර හදාලාලු. පට්ට පල් බොරුවක්. ඉතිහාසෙට සුදු හුණු ගානවා කියලා කියයි. ගොඩක් අය රාවණා රජුගේ ඉතිහාසෙට ගහන අර ලොකු ගල් ටික එදාටත් තියේවි.
අපිට අපේ ඉතිහාස කතා වගේ ම එයාලාටත් එයාලාගේ ඉතිහාස කතාව පිළිගන්න බැරි වෙන තරමට අපි වෙනස් වෙන දවසකුත් ඒවිද මන්දා?
දැනට මේක ෆැන්ටසියක් විතරයි. ඒත් නාඋරු දුපත වගේ දුපත් වලින් හැදුණු මයික්‍රෝනීසියාව තමන්ගේ දුපත් ඉහළ යන සමුද්‍ර ජල මට්ටමට යටවෙලා ගියොත් ඉන්න කියලා කෘතීම දුපත් හදන්න සියළු වැඩ කටයුතු ලෑස්ති කරලා ඉවරයි. ටිටිකාකා විලේ ඉන්නවා තමන්ගේ නිජ භූමි අහිමි වීම නිසා විලේ පාරු මත ජිවත්වෙන මිනිසුන් කොටසක්. එයාලාගේ සංස්කෘතිය හරි පුදුමයි. විලේ හැදෙන බට ගස් වලින් පාරු හදාගෙන ඒවා මත ජීවත් වෙන ඒ බට වලින් ම ආහාර හදා ගෙන විලේ මාළුත් එක්ක ආහාරයට ගන්න තමන්ගේ සකල විධ උවමනාවන් ඒ විලෙනුයි බට වලිනුයි ඉෂ්ඨ කරගන්න මිනිස්සු ගෙවන ජීවිතය ගැන මට නම් පුදුමයි.
වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ නෙදර්ලන්තය වගේ රටවල් මුහුද ගොඩ කර කර බිම වගා කරගන්නවා. නෙදර්ලන්තය කියන විදිහට එයාලාගේ අගනුවර වෙන ඇම්ස්ටර්ඩෑම් සම්පුර්ණයෙන් ම ගොඩනගලා තියෙන්නේ මුහුද ගොඩ කරපු තැනක ලු.
මේ වෙනකොට අන්තර්ජාලයේ තියෙනවා කෘතීම දුපත් පිළිබඳ ආකෘති ඕන තරම්. ඒකෙන් පේන්නේ ග්‍රැෆික් නිර්මාණකරැවන්ටත් මේ දුපත් කතාව දැනිලා තියෙනවා. පහතින් තියෙන්නේ ඒ වගේ නිර්මාණ දෙකක්. 




මීට කාලෙකට කලින් අන්තර්ජාලේ තිබුණා නිවාස සැලසුම්. දැන් නම් ඒවා වැහි වැහැලා. දැන් ටික ටික තියෙනවා කෘතීම දුපත් පිළිබද සැළසුම්. ඉතින් මං හිතන්නේ තව ටික කාලකෙන් මිනිස්සු ඉඩම් බලන්නේ මුහුදේ. මුහුදින් හොද තැනක් බලලා වෙන් කරගෙන එයාලා එයාලාගේ ම දුපතක් පොඩියට හදාගෙන ජීවත් වේවි. පුද්ගලිකත්වය, නිදහස වගේ දේවල් ඕන තරම්. වයසක අය කිහිපදෙනෙක් එක දුපතක පවුල් කිහිපයක් වශයෙන් ජීවත් වේවි. අපේ රටේ වගේ අය නැදැයින් මිතුරන් එක්ක එක දුපතක ඉදීවි. තරැණ අය පෝසත් අය තනි තනිව ඉදිවි.
ලෝකේ හැටි. දිය කිඳුරන් නොවී ඉන්න නම් මේ දුපත් හදන එක ඇත්තක් වෙන්න ඕන. ඒත් ඒ හදන ඒවා සදාකාලික නෑ. අපේ මහ පොළව වගේ ඒවා ස්ථාවර නැ. අපි අපේ බිම අහිමි උනාම තාවකාලික ලැගුම් පොළක් විදිහට මේවා භාවිතා කරයි. පස්සේ  උරගයන් වගේ දියයි ගොඩයි ඉන්න සිද්ධ වේවි. අනික දුපතක් හදා ගන්න බැරි අය, වත්කමක් නැති අය මේ තත්ත්වෙට ඉක්මනින් වැටේවි කියලා අනුමාන කරන්න පුළුවන්.
මට හොඳට ම විශ්වාසයි අර වඳුරා; පරිණාමයේ ඈත දවසක දී අපේ මුල් පුරුක උන ඒ වඳුරා කවමදාකවත් හිතන්න නැතුව ඇති ‘අනේ මං මේ වගේ ලොම් හැලිච්ච බිම දිගේ දුවන සතෙක් වේවි ද’ කියලා. ඉතිං අපි කවදා හරි දියකිඳුරන් වේවි ද මංදා. පීනන්න දන්නේ නැති නාන්න අකමැති සුවහසක් දෙනා වෙනුවෙනුත් මගේ පොළවට මං ගොඩක් ආදරේ නිසාත්  මං තුන් හිතින් ම පතනවා ‘අපිට එහෙම නොවේවා’ කියලා. 


මේ ලිපිය ලියන්න හේතු උනේ මෙන්න මේ ලිපියයි.

Sunday, June 17, 2012

ශක්‍යවාදී සංකල්පය.



මෙය භූගෝල විද්‍යාවේ  තවත් එක් වැදගත් ප්‍රවේශයක් වේ. නියති වාදී සංකල්පයට පිළිතුරක් වශයෙන් ඉදිරිපත් වු මෙම අදහස විඩාල් ඩී ලා බ්ලාන්චේ (එය විඩාල් ඩී ලා බ්ලාෂ් ලෙස ද දක්වති)ගේ මුලිකත්වයෙන් වර්ධනය වුවක් වේ.
මෙයින් කියවෙන්නේ මිනිසා පරිසරයට යටත් නැහැයි කියලා නෙවේ. පරිසරයේ යම් යම් සීමා කිරීම් මැද මිනිසා පවා මිනිසා පරිසරයට යටත් නොවන බව මේ මතයෙන් කියවෙනවා. මිනිසා පරිසරයේ ජීවත් වන්නේ පරිසරයට උවමනා ආකාරයට නොවන බවත් මිනිසා ඔහුට අවශ්‍ය පරිදි ජීවත් වන බවත් ශක්‍යවාදින් ප්‍රකාශ කළා.
ශක්‍යවාදින්ට අනුව මිනිසා පරිසරය අභිබවා ගිය  විවිධ අවස්ථා මේ සංකල්පයට උදාහරණ සේ පෙන්වා දිය හැකියි. මේ උදාහරණ අපට අතීතයෙන් වගේ ම වර්තමානයෙන් පවා සොයා ගත හැකියි.
අපේ සිංහල පැරැණ්නෝ හදාපු බිසෝ කොටුව මං හිතන ආකාරයට ශක්‍යවාදයට උදාහරණයක්. මේ බිසෝ කොටුව වැව් බැම්මට  වැවේ ජලයෙන් ගෙන දෙන පිඩනය අඩු කළා. මේ තමා පරිසරය මිනිසාට අවශ්‍ය ආකාරයට සකස් කරගැනීම කියන්නේ.අනෙක් අතට වැවක් කියන්නේ ම  ශක්‍යවාදයට උදාහරණයක් තමා. ස්වභාවිකව ගලන ගංගාවක් හොද තැනක් බලලා හරස් කරලා මිනිස්සුන්ට ඕන කරන ආකාරයට ජලය කාලයක් තැම්පත් කරලා තියාගෙන වර්ෂාව ලැබෙන්නේ නැති කාලයේ ජලය ලබා ගන්න පාවිච්චි කළා.
මේ අනුව නුතන ලෝකයේ අය පෙන්වන උදාහරණ අතරේ පහත සිද්ධිත් තියෙනවා.
·       සුවස් ඇළ හා පැනමා ඇළ තැනීම.

        මෙම ඇළවල් දෙක තනන ලද්දේ සාගර දෙකක් සම්බන්ධ කරන්නටය. සුවස් ඇළ මඟින් මධ්‍යධරණි සාගරය (මධ්‍යධරණී සාගරය පිහිටියේ / අයත් වන්නේ අත්ලාන්තික් සාගරයේ ය.) හා රතු මුහුද (රතු මුහුද අයත් වන්නේ / පිහිටන්නේ ඉන්දියානු සාගරයේ ය) සම්බන්ධ කරනු ලැබේ. මේ ඇළ නිසා යුරෝපයේ සිට පැමිණෙන නැව් අප්‍රිකාව වටා යාත්‍රා නොකර මධ්‍යධරණි මුහුදට ප්‍රවේශ වී ඉන් සුවස් ඇළ දිගේ රතු මුහුදට ප්‍රවේශ වී ඉතා පහසුවෙන් ඉන්දියානු සාගරයට ප්‍රවේශ වේ.
 පැනමා ඇළ පැසිපික් සාගරයත් අත්ලාන්තික් සාගරයත් සම්බන්ධ කරනු ලැබේ. ඇමරිකානු වෙළද කටයුතු සදහා මෙන් ම එංගලන්තයේ නාවික කටයුතු සඳහා ද මෙය වැදගත් වේ. රොකි කඳුවැටි ඇමරිකාවට පැසිපික් මුහුද සමඟ සම්බන්ධ වීමට බාධාවක් සේ නැඟී සිටී. ලෝකයේ විශාලතම සාගරයට ප්‍රවේශ වීමට ලෝකයේ බලවත් ම රාජ්‍යට නොහැකි විම වෙළද හා නාවාක වශයෙන් ඉතා විශාල පාඩුවකි.‍ අනෙක් අතට එසේ ප්‍රවේශ වීමට නම් දකුණු ඇමරිකාව වටා ගොස් ඊට ප්‍රවේශ විය යුතු ය. මේ අවකාශීය දුර මඟහරවා ගැනීමට පැනමා ඇළ තනන ලදි.

·       අස්වාන් වේල්ල ඉදි කර නයිල් ගංගා ජලයෙන් සහාරාවේ වගා කටයුතු කරගෙන යාම.
·       එංගලන්තයේ ක්‍යු ජාතික උද්‍යානයේ සමහර ශිත සමයේ පවා පවතින හරිත වර්ණ ගහ කොළ.
·       මිනිසා අභ්‍යවකාශ ගත වී සද මත පා තැබීම මෙන් ම පෘථිවියට ඉහළින් සාදනු ලබන අභ්‍යවකාශ නැවතුම් පොළ.
·       ඩොලි වැනි සතුන් මෙන්ම ශාක වර්ධනය හා ව්‍යාප්ත කරගැනීමට ක්ලෝන කරණය හා ජාන තාක්ෂණය යොදා ගැනීම.
·       සම්බැරීන භාවිතා කර මුහුදු පතුලේ දින/ මාස ගණනාවක් ජීවත් වීම.
 මිනිසාට ජලයේ දී හුස්ම ගැනිමට නොහැකි නිසා හේ ජලය මතු පිට විවිධ කටයුතු කරගෙන ගිය ද ජලය තුළ කළ හැකි කටයුතු සීමා සහිත විය. නමුතු සම්බැරීනය හේතුවෙන් මිනිසුන් දින ගණනාවක් ජලය තුළ රැදේ. අඩි සිය ගණනක් ගැඹුරු  මුහුදු පතුළ ගවේශනය කරයි.

මෙසේ මිනිසා තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි පරිසරය වෙනස් කරගත් අවස්ථාවන්ට උදාහරණ ඕනා තරම් පෙන්වා දිය හැකියි. මේ අදහස මතු වන්නට ඇත්නේ මිනිසාගේ ආධපත්‍යය මතු කර දැක්වීමට බව මිනිස් ස්වභාවය මනාව වටහා ගන්නා විට පසක් වේ.
මිනිසා ස්වභාවයෙන් ම යටත් වීමට කැමති සතෙකු නොවන අතර අතීතයේ පටන් මිනිසා පරිසරයට යටත් ය කියනු ලබන මතවාදය මිනිසා‍ට මදි පුංචි කමක් සේ දැනෙන්නට ඇතැයි සිතේ. මේ අනුව ම කල්පනා කරන විට මට සිතෙනුයේ දේවවාදය යනු මිනිසා මේ පාරිසරික යටත් භාවයෙන් මිදෙන්නට හදා ගත් චින්තනයක් බව ය. එනම් මිනිස් දෙවියන් ගේ ප්‍රතිරෑපය සෑදී ඇත්තේ මිනිසාගේ ස්වභාවයට අනුව ම ය. දේව  රූපකාය මිනිසාට අනුව සදා සියලු ගහ කොළ ද සතුන් ද මිනිසාගේ රුවට ඉතාම සමාන මිනිසාට අධිපති වන්නා වු දෙවියන් විසින් ය යන කාතාන්දරය දේවවාදයේ යටපත් වී ඇති කතාන්දරය යැයි මට සිතීම මේ තර්කය සනාථ කිරීමට මට උපකාර කරනු ලැබේ. (නමුත් දේවවාදය ඇරඹෙන්නේ මේ මානව ආධිපත්‍යය තහවුරු කරගැනීම ට ම නොවන බව කෙනෙකුට තර්ක කළ හැක. එය ට ඉඩ තිබේ. නමුත්  මෙහි ලා මා සම්පුර්ණයෙන් ම වැරදි බව කීමට කිසිවෙකුට නොහැකිය.) මේ අනුව බලන විට ‍පැහැදිලි වන්නේ මිනිසා පරිසරයට යටත් වන බව නොවේ. මිනිසාගේ රැව ම ඇති  මිනිසාගේ දෙවියන්ට පරිසරය ය යටත් වන බවය. මේ යටත් බවට අනුව අපේ පැරණි ලාංකීකයෝ ගස්වලටත් වන්දනාමාන කළහ (අද ද බෞද්ධ බෝධි වන්දනාවන් ප්‍රකාශ කරනුයේ ශාක වන්දනාමානය යි. එක්තරා දුරකට නත්තල් ගහ ද මේ කුලකයට අයත් වේ යැයි මට සිතේ. එහෙත් නත්තල් සමරන අය ඒ ගහට වන්දනා මාන කරන බවක් / පුජනීය බවක් මා අසා නැත ). ගරු බුහුමන් කළ හ.
 සමහර අය මෙය දුටුවේ යටත් බවක් ලෙස ය. ඒ නිසා යටත් වැසියා කපා කොටා පෙරලා දියුණු වන්නට පටන් ගත්තේ ය. පරිසරය පිළිබද මේ පෙරඅපර දෙදිග චින්තනයන් මේ ආකාරය පෝෂණ කළේ ශක්‍යවාදයේ මූල බීජ යැයි මේ අනුව මම සිතමි. මේ ආදිපත්‍ය පළුදු කරන නියතිවාදය කළක් තිස්සේ භූගෝල විද්‍යාවට ප්‍රවේශය සැපයීම ශක්‍යවාදය විසින් සුණු විසුණු කර දැමීම මා සමාන කරන්නේ පාරිසරයට යටත්ව උන් මිනිසා දේවවාදය හරහා හිස එසැවීමේ අරගලයට යි.
මේ අනුව පේනවා ස්වභාවික පරිසරය මිනිස් කටයුතු සම්පුර්ණයෙන්ම තීරණය නොකරන බවත් ස්වභාව ධර්මය මිනිසාට  තෝරා ගැනීමට ශක්‍යතා ප්‍රමාණයක් දෙන බවත්.  ඒ වගේ ම මේ දෙනු ලබන ශක්‍යතාවයන්ගෙන් මානවයා ගනු ලබන ශක්‍යතාවය මත පරිසරය විවිධ ප්‍රතිචාර දක්වනු ලබනවා. උදාහරණයකට අපි කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ඇතුළු ‍තවත් හරිතාගාර වායු පෘථිවියට නිකුත් කරද්දි පෘථිවිය ඊට පිළිතුරක් වශයෙන් / ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් වශයෙන් ගෝලයේ උශ්ණත්වය වැඩි කරනවා. කවුද දැන් මේ ප්‍රශ්නේ ඇති කළේ ?. මිනිස්සු. විසඳුම කව්ද ගන්න ඕන ?. ඒත් මිනිස්සුම තමා.

මිනිස්සු අද කොච්චර නම් දියුණු කියනවානම් පස් නැතුව පැළත් වවන්න පුළුවන් ලු. පසුගිය දවසක මං දැක්කා ගෝල්ඩ් ෆිෂ්ගේ මාළු ටැංකියේ මේ ගැන පෝස්ට් එකක් තියෙනවා. මිනිස්සු පොළවේ ඉන්න ඉඩ මදි හංදා පොළව සාගරයට යටවෙන්න පුළුවන් හංදා (සාගර ජල මට්ටම ඉහළ ගියොත් යට වෙනවා නේ) සාගරයේ කෘතීම දුපත් පවා හදනවා.
 මිනිස්සු  කියන්නේ මිනිස්සුන්ට. උන් මහ පුදුම ජාතියක්. ශක්‍යවාදය කියන්නේ ඒ පුදුම සතා ගැන පුංචි කතාවක් විතරයි. එයාලා ගැන කතා කරන්න තව ගොඩාක් තියෙනවා. ඊට පස්සේ පෝළිමක් තියෙනවා මේ මිනිසා කියන එකා කරපුවා ගැන කියන්න. ඊට පස්සේ කරන එව්වා. ඊටත් පස්සේ කරන්න ඉන්න එව්වා. මේ බ්ලොග් එක එවිවාගෙන් මෙව්වාගෙන් පිරෙන්නේ ඒ දේවල් කතා කරන කොට තමයි.
අපි නියති වාදය ගරු කළත් නැතත් ශක්‍යවාදය ගරු කළත් නැතත් මතක තියාගන්න ඕන කරන එකක් තියෙනවා ඒ තමයි අපි කරන හැමදේටම පරිසරය ප්‍රතිචාර දක්වනවා !
(සෑම ක්‍රියාවකටම සමාන වු ද ප්‍රතිවිරුද්ධ වු ද ක්‍රියාවක් ඇතැයි කියා නිව්ටන් කියා ඇත.)

Thursday, June 14, 2012

සංවර්ධනය හා ළදරු මරණ අනුපාතය



          සංවර්ධනය මඟින් ලෝකයෙත් විවිධ අවකාශ තුළත්  සමාජීය හා ආර්ථික වර්ධනය මනිනු ලැබේ.  එය කුඩා  සංකල්පයක් ලෙස මුලින් මතු ව සමාජ ගත වුව ද අද්‍යතන සමාජ තුළ වෙන් කළ නොහැකි ගුණාත්මක හා ප්‍රමාණාත්මක ලක්ෂණයක් බවට පත්ව තිබේ.  සෑම රටක ම අපේක්ෂාව යහපත්  සමාජ ආර්ථික තත්ත්වයක් උදා කර ගැනීම වන අතර ඒ සඳහා ඒ ඒ රටවල් විවිධ ආකාරයේ මට්ටම් වලින් සංවර්ධනය අපේක්ෂා කරති.  එමෙන් ම විවිධ කාල වලදි සංවර්ධනය පිළිබඳ සමාජ දෘෂ්ටි කෝණය වෙනස්ව තිබේ.
          මේ නිසා 1961 - 1970 දශකයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් සංවර්ධනය ලෙස නිර්වචන කරන ලද්දේ ආර්ථිකමය වර්ධනය ක් වුව ද, 1978 දි   එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හා අනුබද්ධිත තවත් ප්‍රබල ආයතනයක් වු යුනෙස්කෝ සංවිධානය තම මව් ආයතනයේ හඳුනා ගැනීම වෙනස්  කරමින් ‘රටක ආර්ථික වර්ධනය සමඟ සමාජිය සංවර්ධනයක් ද ඇති විය යුතු බව’ පෙන්වා දෙන ලදී.  මෙම ආර්ථික හා සමාජ සංවර්ධනය  මැනිම සඳහා මුල්  කාලයේ දී ළදරු මරණ අනුපාතය, මිනුම් දඬුවක් සේ භාවිතා කළහ. නුතනයේ සහශ්‍ර සංවර්ධන අභිමතාර්ථ  තුළ පවා  ළදරු මරණ අනුපාතයට සුවිශේෂි අවධානයක් යොමුව පවති.
          ළදරු මරණ වැනි ඉහළ සංවේදි අංශයක වෙනසක් සඳහා අවශ්‍ය සමාජ සංයමය එකවර ගොඩ නඟා ගත නොහැක. ඒ සඳහා කාලයක් ගත වේ. සෑම ගර්භණී මවක් කෙරෙහිම ආවේණික සුවිශේෂි තත්ත්ව තිබේ.  ඔවුන් සියලු දෙනා ම පරික්ෂා කළ බැලීම කළ හැක්කේ ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන් නොමිලේ සෞඛ්‍ය සේවය ලබා දෙන රටක පමණි.  නොමිලේ සෞඛ්‍ය සේවය  ලබා  දෙන්නේ නම් එම රටේ රජය එම පිරිවැය දරා ගත යුතුය.  ඉන්දියාව වැනි රටක පවතින ගැටළුව එයයි. එහි ගර්භණීන් සායන වලට තබා දරු ප්‍රසුතියටවත් වෛද්‍ය සහය ලබා නොගනී. අන්තර් ජාලයේ  දැක්වෙන පරිදි ඉන්දියාවේ කතුන්ගෙන් 18 %ක් පමණි  දරු ප්‍රසුතිය සඳහා වෛද්‍ය සහය ලබා ගනු ලබන්නේ. 
          සංවර්ධන හරය තුළත් පර්යන්තය තුළත් එක සමාන වෛද්‍ය සේවයක් මෙන් ම එය ලබා ගැනීමේ සමාන අවස්ථාවක් හා සම්භාවිතාවයක් රටක් තුළ ඇති කිරීම මෙහි ලා සංවර්ධනයෙන් ඉටු විය යුතු සේවයයි. ආසියාවේ ලදරු මරණ අනුපාතය ඉතා සිග්‍රයෙන් පහත හෙළීමට නම් ඉතා වේගයෙන් සෞඛ්‍ය සේවය හා ප්‍රවාහන පද්ධතිය රට තුළ කාර්යක්ෂම අයුරින්  පැවතිය යුතු ය.
          සංවර්ධිත සමාජ වලත් සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා සමාජවලත් ඌණ සංවර්ධිත සමාජ වලත් ළදරු මරණ අනුපාතයේ හැසිරීම  එකිනෙකට වෙනස්ය. අන්තර් ජාලයේ දැක්වෙන ආකාරයට උප සහරානු අප්‍රිකාවේ උපදින සෑම ළමුන් 7 දෙනෙකු අතරින් එක් අයෙකු මිය යෑම සාමාන්‍ය තත්ත්වය යි. ආසියාවේ මෙම අනුපාතය 13 ට එකකි.
         
ළදරු මරණ අනුපාතය ඉහළම  හා  පහළම රාජ්‍ය කිහිපයක්  -  2010
තරාව
රාජ්‍ය
ළදරු මරණ අනුපාතය
1
ඇංගෝලාව
180.21
2
සියරාලියෝන්
154.43
3
ඇෆ්ගනිස්ථානය
151.95
4
ලයිබීරියාව
138.24
5
නයිජර්
116.66
219
හොංකොං
2.92
220
ජපානය
2.79
221
ස්විඩීනය
2.75
222
සිංගප්පුරුව
2.31
මුලාශ්‍රය : http//: en.wikipedia.org/wiki/infant mortality rate

2009 වසරේ ලොව පුරා මිය ගිය දරුවන් මිලියන 8.1 න් වැඩි දෙනෙකු මිය ගොස් තිබෙනුයේ අද වන විට ඖෂධ මඟින් සම්පුර්ණයෙන් පාලනය කොට සුව කළ හැකි රෝගාබාධ වලිනි.
          ඉහත වගුවෙන් පෙන්වා දී ඇත්තේ ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතය ඉහළ ම හා පහළ ම රාජ්‍ය කිහිපයකි. එම රාජ්‍යයන් හි සමාජිය වර්ධනයේ පොදු බව අනුව එවා කාණ්ඩ දෙකකට බෙදිය  හැකි බව පැහැදිලිවම  දැකිය හැක.
          දෙවන ලෝක යුද්ධය මානව ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂයක් ලෙස බොහෝ විද්වතුන් සැලකිමට හේතු සධක රාශියක් තිබේ. විශේෂයෙන්ම හිට්ලර් ගේ ආඥාදායක පාර්ශවයනුත්  මිත්‍ර පාර්ශවයත් විසින් එකල සඵලතාවය කෙරේ සෘජුවම දායක විය හැකි අති විශාල තරුණ ජන සංඛ්‍යාවක් ලෝකයට අහිමි කළේය. පාචනය,  කොළරාව, මැලේරියාව, ආදී වසංගත රෝග  මෙන් ම පෝලියෝ, මන්දපෝෂණය, දුෂ්පෝෂණය, ආදී තත්ත්ව මෙන් ම එකල පැවති වෛද්‍ය තාක්ෂණයේ ‍මට්ටම ආදීය විසින් පාලනය කිරීමට අපොහොසත් වු  ළදරු මරණ අනුපාතය ආයු අපේක්ෂාව කෙරෙහි තදින් බලපානු ලැබුවේය.
          මිනමාටා, හිරෝෂිමා - නාගසාකි,  චර්නෝබිල්,  අයිවා, භෝපාල්, ආදි න්‍යෂ්ටික ප්‍රහාර හා අනතුරු මඟින් පරම්පරා ගණනාවක් අනතුරේ හෙලීමට අවශ්‍ය මුලික අදියරේ කටයුතු දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ ආරම්භ කරන ලදී.  අද වන විට ජපානයේ සිදුව ඇති න්‍යෂ්ටික අනතුරු හේතු කොට ගෙන ලෝකයේ අනෙක් රටවල දරුවන් ට වඩා ශරිර ගත විකීරණ  ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබේ.
          1950 වන විට ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතය 1000:150 ක්  තරම් ඉහළ අගයක් ගන්නා ලදී.           මේ පිළිබඳ මුළු මහත් ලෝකයේ ම අවධානය යෙමු වු අතර ඉතා සුළු ආබාධ වලින් පවා දරුවන් මිය යාම  ඉතා ඛේදනීය විය. විශේෂයෙන් උපදින රටේ ආර්ථික තත්ත්වය නිසා ම මරණය සඳහා වැඩි සම්භාවිතාවයක් ළදරු ජීවිත වලට එක් කිරීම කණගාටුදායක විය.
පහත ප්‍රස්ථාරය පරික්ෂා කරන විට ළදරු මරණ අනුපාතිකයේ ප්‍රධාන අවධි හතරක්  හඳුනා ගත හැක. මෙම ප්‍රස්ථාරයේ එම අවධි බෙදා දැක්වෙන අතර ප්‍රජා විද්‍යා සංක්‍රන්ති න්‍යායේ මෙන් එය ප්‍රසාරණය කොට විස්තර කළ හැක.

ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතය 1950 -  2050

මුලාශ්‍රය : http//: en.wikipedia.org/wiki/infant mortality rate (රෑපයට ජන විද්‍යා සංක්‍රාන්ති න්‍යාය කතුවරිය විසින් අන්තර්ගත කොට ඇත.)


·     ඉහළ ස්ථාවර අවධිය.
      ලෝකයේ ළමා මරණ අනුපාතය ඉහළ ය. අඩු විද්‍යාත්මක දැනුම හා ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනයේ දැඩි අසමානතාවය මෙයට හේතු වන්නට ඇත. පළමු හා දෙවන ලෝක යුද්ධ අතර කාලයේ   ලෝකයේ මෙන්ම යුරෝපීය  ළමා මරණ අනුපාතය ද ඉහළ ය. මේ තත්ත්වය 1965 පමණ වන තුරු හඳුනා ගත   හැක.

·     ඉහළ ප්‍රසාරණ අවධිය
      1965 සිට 1980  පමණ වන තෙක් කාලය තුළ ළදරු මරණ අනුපාතයේ ශීග්‍ර පහත වැටීමක් පෙන්වනු ලැබේ. විශේෂයෙන්ම ආසියාවේ මෙම තත්ත්වයේ ශීග්‍ර පහත වැටීමක් ප්‍රස්ථාරය පෙන්වයි.

·     පහළ ප්‍රසාරණ අවධිය
      ලෝකයේ සාමාන්‍ය මට්ටමට එකඟ නොවන ළදරු මරණ අනුපාතයක් මේ යුගය වන විට පවතින්නේ අප්‍රිකානු රට වල පමණි. 1985 පමණ සිට 2035 වන තෙක් මෙම අදියරේ ලෝකය පවතී යැයි මෙම ප්‍රස්තාරය ප්‍රක්ෂේපණය  කොට තිබේ.
   
·     පහළ   ස්ථාවර අවධිය
      2050 වන විටත් අප්‍රිකාවේ  තත්ත්වය සුවිශේෂ ලෙස ලෝකයේ සාමාන්‍ය අගයට වඩා ඉහළ අගයක් ගන්නා අතර එම කාලය වන විට ළදරු මරණ අනුපාතය බොහෝ දුරට පහළ වැටෙනු ඇත.

          ළදරු මරණ අනුපාතිකය සියයට සියයක් ම අඩු කිරීම කිසිදිනෙක සිදු කළ හැකි  තත්ත්වයක් නොවේ යැයි පවතින තාක්ෂණය හා ඥාන සම්භාරය අනුව තර්ක කළ හැක. මරණ පමා කිරීමට මිස  නතර කිරීමට ආගමික ලෝකෝත්තර ක්‍රියා මාර්ග හැරුණු කොට වෙනත්, විද්‍යාව මඟින් තහවුරු කළ ප්‍රතිකර්ම නැත. හෘදයාබාධ නිසා මිය ගිය මිනිසුන් කවර දිනයක හෝ දායකයෙකුගේ හදවතින් ජීවය පවත්වාගෙන යාමට කල්පනා නොකරන ලදී. නමුත් නූතන තාක්ෂණය හෘද වස්තු බද්ධ කිරීම ද කෘතීම හදවත් තැනීම ද දැන් සිදු කරනු ලබයි. තාක්ෂණික දියුණුව පිළිබඳ ව සිමාවන් ලකුණු කිරීමට නොහැක්කේ මේ නිසා ය. එය කෙදිනක හෝ අමෘතය හෝ සදාකාලික ජිවිතය පවත්වා ගෙන යා හැකි (මරණය නතර කිරීම) තත්ත්වයක් කෙරෙහි හෝ ඖෂධයක් සොයා ගැනීමට විද්‍යාව හා තාක්ෂණය ලගා වනු ඇත. නමුත් ඒ පිළිබඳව සේයාවක් හෝ විද්‍යාවෙන් නිකුත් ව නැත.

ළදරු මරණ අනුපාතය පහළ වැටීම 1990-2000
මුලාශ්‍රය : http://www.unicef.org

මිනිසා සතුව අද පවතින තාක්ෂණික හැකියාව මුල් කාලයේ මිනිසුන් අදහනු ලැබු දෙවි වරුන්ගේ හැකියාවන්ට වඩා ප්‍රබලය. උපත් පාලනය කිරීමක් නොතිබු යුගයක රොබට් මොල්තස්  වැන්නවුන් ප්‍රකාශ කලේ ලිංගික කටයුතු ප්‍රතික්ෂේප කළ යුතු බවය. අද උපත් පාලනය සඳහා පවතින  සුලබ ප්‍රතිකර්ම පිළිබඳ එදා අදහසක් වත් තිබි  නැත. එහෙත් මරණය නතර කිරීමක් දක්වා තාක්ෂණය දියුණු වීම නම් තවත් සියවස් ගණනාවක් දුර ඈත ය. මේ නිසා ළදරු මරණ අනුපාතය සියයට සියයක් අඩු කළ නොහැකි අතර එය විවිධ මට්ටමෙන් පාලනය කළ   හැක. පහත සිතියම පෙන්වා දෙන්නේ මෙසේ ළදරු මරණ සංඛ්‍යාවපහළ දැමීමේ  ප්‍රමාණය යි.

සංවර්ධිත  රටවල ළමා මරණ අනුපාතය.
          සංවර්ධිත රටවල එම තත්ත්වය නිසාම ගොඩ නැඟුන වාතාවරණ ළමා මරණ අනුපාතයටද යහපත් බවක් උදා කර දී ඇත. සෞඛ්‍ය ක්ෂෙත්‍රය නිරන්තරයෙන් කෙරෙන පරික්ෂණ හේතුකොට ගෙන දියුණු වන අතරම විද්‍යාව හා තාක්ෂණය වෛද්‍ය විද්‍යාව සමඟ සමිප සමබන්ධකම් පවත්වනු ලැබේ. යටිතල පහසුකම් ද ඉතාම දියුණු මෙම රටවල ආර්ථික සමාජීය ආරක්ෂාව ද ඉහළ මට්ටමක පවති. නමුත් අතීතයේ මේ රටවල ද ළදරු මරණ අනුපාතය ඉහළ අගයක් ගත් අතර 19 වන හා 20 වන සියවස් වල නුතන අප්‍රිකාවේ  තත්ත්වයටත් වඩා ඉහළ ය. 

යුරෝපයේ රාජ්‍යන් කිහිපයක ළදරු මරණ අනුපාතය 1850 - 1940

රට
1850
1870
1900
1920
1940
ප්‍රංශය.
147.0
201.4
160.8
 99.2
 90.5
ජර්මනිය.
-
-
206.8
131.1
 59.8
ග්‍රිසිය.
-
-
-
-
118.2
නොර්වේ.
102.0
100.7
 90.4
 57.5
 38.7
ස්විඩීනය.
146.2
131.9
 98.5
 63.3
 39.2
එක්සත් රාජධනිය.
-
-
-
-
 61.0
මුලාශ්‍රය : http://data.worldbank.org

           ඉහත වගුවෙන් පෙන්වා  දී ඇත්තේ යුරෝපයේ රාජ්‍යන් කිහිපයක ළදරු මරණ අනුපාතය යි. සංවර්ධත රටවල් අද පවතින තත්ත්වය වෙත එලැඹිමට පෙර ඉහළ ළදරු මරණ අනුපාතිකයක්  සහිත යුගයක් පසු කර තිබේ. පහත දැක්වෙන ප්‍රස්ථාරය පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ 1960 ත් 2000 ත් අතර කාලයේ බටහිර රාජ්‍යන් කිහිපයක ළදරු මරණ අනුපාතයේ හැසිරීමය. එය පරික්ෂා කරන විට පැහැදිලි වන්නේ මේ වන විට එම කලාපයේ ළදරු මරණ අනුපාතිකය පහළ ස්ථාවර අදියරක පසුවෙන ආකාරය යි.


සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රට වල ළදරු මරණ අනුපාතය.
          සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකය ඉතා පුළුල් භෞතික හා සමාජීය වට පිටාවකින් යුක්තය. සංස්කෘතිකමය විවිධත්වය හේතු  කොට ගෙන ඇති වී ඇති නිරන්තර අරගල දශක ගණනක් තිස්සේ ඇදී යන හෙයින් මේ කලාපයේ රටවල පවතින අස්ථාවරත්වය  සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. මීට අයත් වන සමස්ත කලාපය කොටස් තුනකට බෙදිය හැක.
1.     අප්‍රිකානු කලාපය.
2.     ආසියානු කලාපය.
3.     මධ්‍යම ඇමරිකානු කලාපය.

          මෙම කලාප වල සංවර්ධනයෙන් ඉතා පසුගාමී ජන සංඛ්‍යාවක් වෙසේ. පහත සිතියම් අංක 2.9.1 න් දැක්වෙන්නේ ලෝකයේ 2008 වර්ෂයේ දරිද්‍රතා රේඛාවෙන් පහළ ජීවත් වු ජනගහනය යි. 

ලෝකයේ දරිද්‍රතා රේඛාවෙන් පහළ ජීවත් වු ජනගහනය - 2008

මුලාශ්‍රය: විකිපිඩියා


මෙම සිතියමෙන් පෙන්වා දෙන පරිදි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකය රතු සහ කහ වර්ණ වලින් පෙන්වා දී තිබේ.  ‍මෙම  සිතියමෙන් දැක්වෙන දරිද්‍රතාවය සෑබැ ජීවිත වලට ආරෝපණ වන විට සමාජ ආර්ථික වශයෙන් ඉතා ඛේදනීය තත්ත්ව නිර්මාණය කරනු ලබයි.  එම පරිසරයන් තුළ දක්නට ලැබෙන දරිද්‍රතාවයේ විශම චක්‍රය නැවත නැවත ක්‍රියාත්මක වීම මත ඉතා කණගාටු දායක සංසිද්ධි බිහි වේ.
          සියෙරා ලියෝන් ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතය ඉතා ඉහළ රාජ්‍යයකි. මෙම රට සමග එකම දේශ සීමාව බෙදා ගනු ලබන රාජ්‍යයන් දෙකකි ගිනියාව හා සයිබීරියාව.  මෙම රටවල් ත්‍රිත්වයේ ම ළදරු මරණ අනුපාතය ඉහළය. ඇෆ්ගනිස්ථානය ආදි රටවල් හේතුවෙන් ආසියාවේ ළදරු මරණ අනුපාතය ද ඉහළ ය.

ලෝකයේ කලාප කිහිපයක ළදරු මරණ අනුපාතය - 2002
මුලාශ්‍රය: World-Infant-Mortality-Trends.jpg

 ඉහත ප්‍රස්ථාර  පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ ඉහත දක්වන ලද කලාපයන් හි ළදරු මරණ අනුපාතයයි. ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතයේ හැසිරීමෙහි කාලීක හා අවකාශිය රටාවක් හඳුනා ගත හැකිය. සාක් කලාපයේ එනම් දකුණු ආසියාවේ  ළදරු මරණ අනුපාතිකයේ හැසිරීම කෙරෙහි දරිද්‍රතාවය හා ප්‍රාදේශීය අසමානතාවය ඉතාම තදින් බලපානු ලැබේ. ඇෆ්ගනිස්ථානය, පකිස්ථානය,  ඉන්දියාව, ආදී රටවල මෙම තත්ත්වය ඉතා හොඳින් දැකිය හැක. දකුණු ආසියාවේ පහළම ළදරු මරණ  අනුපාතිකය ශ්‍රී ලංකාවෙන්  වාර්තා වේ.

         
          ලෝකයේ ළදරු මරණ අනුපාතය ඉහත ආකාරයට විවිධ විචල්‍යතා පෙන්වනු ලැබේ. එය ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනයේ විෂමතාවය හේතුකොට ගෙන සිදු වී ඇති බව ද පෙනේ. එමෙන්ම ඒ ඒ රටවල් සතු සංවර්ධනයේ ස්වභාවය මත ළදරු මරණ අනුපාතය වෙනස් වන බව ද දක්නට ලැබේ.

මේ බ්ලොග් ලිපි ගැන ඔබට හිතෙන දේ?

මහපොළොව ගැන දන්න අය ...